NLdoet 2020

14 maart was het weer de landelijke NLdoet dag. Voor ons, als Stichting Warkense Molen, het begin van het seizoen. Op deze dag wordt, meestal met behulp van “derden” alle voorbereidingen getroffen voor het nieuwe seizoen en de Lentefair. De stoltenberg, waarin het bakkersmuseum is gevestigd, wordt weer grondig schoongemaakt, maar ook het nodige schilderwerk wordt uitgevoerd. Ook andere  klusjes rond de molen en de stoltenberg worden op deze dag gedaan.

Dit jaar zouden er circa 15 mensen van de Rotary uit Zutphen komen helpen, maar vanwege het Coronavirus is er in onderling overleg besloten dit voorlopig uit te stellen.

Omdat er wel de nodige voorbereidingen waren getroffen en er door Kamphuis Hoogwerkers een hoogwerker beschikbaar was gesteld en door Kappert Bouw en smederij Oldenhave materiaal was gesponsord is wel besloten om met ”eigen” mensen de nodige werkzaamheden uit te gaan voeren.

Tijdens de koffiepauze en lunch is er ook uitgebreid gesproken over het Coronavirus en de eventuele gevolgen voor de Lentefair. Naar rijp beraad heeft de organisatie in goed onderling overleg met het bestuur met pijn in het hart besloten om nu de knoop door te hakken en te besluiten om de Lentefair dit jaar niet door te laten gaan. Deze beslissing is dubbel spijtig omdat we dit jaar de laatste Lentefair in Anton Pieck sfeer zouden organiseren.

 

Zaterdag 14 maart is het weer zover.

De landelijk NL doet dag, georganiseerd door het Oranje Fonds.

activiteit rondom NLdoet

De stichting heeft zich ook dit jaar weer opgegeven voor deze dag en een grote groep van ca. 15 leden van de Rotary Zutphen heeft zich aangemeld en komt deze dag helpen met allerlei klusjes rondom de Warkense Molen.

De weeg van de molen wordt schoongemaakt en de ramen worden weer gelapt. Ook de zolders worden weer eens grondig schoongemaakt en geveegd. De kruipalen worden opnieuw in de teer gezet en een groot gedeelte van het hekwerk, aangetaste palen en planken, rondom de molen worden vervangen en geschilderd.

Ook de naastgelegen Stoltenberg, waarin het bakkersmuseum is gevestigd, wordt weer grondig schoongemaakt zodat we weer klaar zijn voor het nieuwe seizoen. De buitenzijde heeft ook weer een  schilderbeurt nodig en het nodige onkruid wordt verwijderd.

Zonder sponsoren in het niet mogelijk om de Molen en de Stoltenberg in stand te houden.

Wij zijn daarom de sponsoren zeer erkentelijk voor het gratis beschikbaar stellen van de verschillende onderdelen c.q. materieel.

Bouwbedrijf Kappert sponsort de palen en de planken voor het hekwerk, Smederij Oldenhave stelt de beugels beschikbaar en herstelt de windwijzer, Kamphuis Hoogwerkers stelt gratis een hoogwerker beschikbaar.

 

Hier onder vorige edities;

 

Alles staat klaar!

Druk aan het werk.

Vol enthousiasme.

Bedankt!

Laatste Lente Fair in Anton Pieck sfeer

Dit jaar is de laatste fair in Anton Pieck sfeer. Voor de organisatie werd het steeds moeilijker om alle zaken rondom dit thema rond te krijgen, vandaar het besluit dat dit de laatste fair is met dit thema. Hoe de fair er de komende jaren uit zal gaan zien is nog niet bekend, de organisatie buigt zich nog hierover.

Deeg vlechten voor de kinderen
sfeer van Anton Pieck

Voor kinderen is er ruim aandacht; met de bekende “toe-doekaart”, kosten € 2,-. Voor die twee euro kunnen zij aan circa 9 activiteiten meedoen, zie bericht hieronder. Het thema van de Fair is dus voor het laatst Anton Pieck. Er zijn ongeveer 60 in Anton Pieck sfeer geklede vrijwilligers en kinderen plus circa 20 in Anton Pieck geklede standhouders. Zij verkopen streekproducten en geven demonstraties van ambachten. Voor uw hapje en drankje zijn de gezellige horecavoorzieningen uitgebreid en kunt u op het terras of binnen zitten.

Verloting

De toegang is € 2,- (kinderen gratis). Er is voldoende gratis parkeergelegenheid voor uw fiets of wagen. Uw toegangsbewijs is tevens een lot voor leuke prijzen. Er zijn diverse trekkingen.

Adres: Warkense Molen, Lage Lochemseweg 25, 7231PK, Warnsveld.

Stichting Warkense Molen beheert de ruim 140 jaar oude Warkense windmolen en het bijbehorende Bakkerijmuseum met de authentieke bakkersoven die nog gestookt wordt met takkenbossen. De twee doelstellingen van de stichting zijn instandhouding van deze monumenten en vooral: ze werkend aan het publiek te laten zien. Dat wordt geheel gedaan door vrijwilligers.

Kijk hier voor Trailer Lente Fair Warkense Molen 2020

Ook laatste ToeDoe-kaart

Omroep Gelderland maakt opnamen voor Gelderland helpt!

Op 2 maart 2019 heeft Omroep Gelderland opnamen gemaakt voor hun actie Gelderland helpt. Dit om vrijwilligers te werven voor voor de Lente Fair op zondag 14 april. De uitzending vindt plaats op donderdag 7 maart rond 17:45 uur en dan elk uur herhalend. Hieronder een impressie van de opnamen. Voor meer informatie over de activiteiten die gedaan moeten worden ga naar Gelderlandhelpt.nl of mail naar lentefair@warkensemolen.nl.

Opname van de voorzitter Carla Nijendijk voor het werven van vrijwilligers voor de Lente Fair.

Opnamen van molenaar Aloys Melenhorst de mentor van de Warkense Molen.

NL-doet 2016 succes dankzij vrijwilligers

Tiental vrijwilligers doen dit keer meelogo_NLdoet

Stichting Warkense Molen heeft ook dit jaar weer mee gedaan aan de landelijk NL-doet dag op zaterdag 12 maart. Een tiental vrijwilligers hadden zich aangemeld. Er was zelfs een internationale vrijwilligster aanwezig. Om 9.30 u was er koffie met gebak en daarna werd er begonnen met de werkzaamheden.
De helft van de deelnemers werd ingedeeld bij de molen en is de gehele dag druk geweest met het schoonmaken van de weeg, het lappen van de ramen, de het schilderen van de kruipalen en het repareren van de omheining. De ander helft van de vrijwilligers heeft geholpen met het schoonmaken van de stoltenberg. In deze stoltenberg is het bakkerijmuseum gevestigd. In de wintermaanden is dit museum gesloten en al die tijd is er dus ook niets aan schoonmaak werkzaamheden gedaan.  Vanaf april is het museum weer geopend en moet alles er weer schoon en fris bij staan. Dus werden alle kasten uitgesopt, het toilet en de keuken schoongemaakt, de zaak aangeveegd, alles afgestoft en het spinnen rag verwijderd. Regelmatig was er tijd voor een kopje koffie en/of thee en tussen de middag werd er in het zonnetje genoten van een heerlijk lunch.
Wij willen de vrijwilligers die zich deze dag hebben ingezet voor deze werkzaamheden nogmaals hartelijk danken.

Vlag NL-doet hangt in de molen

Vlag NL-doet hangt in de molen

Molen wordt schoon gemaakt.

Molen wordt schoon gemaakt.

Flink poetswerk!

Flink poetswerk!

 

Tijd voor de lunch.

Tijd voor de lunch.

Een kerstster in Warken

Bij de molenaars van de Warkense Molen ontstond het idee om in de aanloop naar Kerstmis en in de tijd dat wij de kortste dag en de langste nacht beleven , een kerstster in de hoogste wiek van de molen te bevestigen.

Binnen de groep van 6 molenaars is altijd wel iemand met een goed idee of , zo als nu het geval was , een goede relatie met een vakman die ter zake kundig is .

De landelijk bekende smid Oldenhave uit Vorden maakte voor ons de onderdelen waar mee wij aan de slag kunnen gaan.

Op de dag van 22 december , de dag waar op wij de kortste dag achter ons hebben gelaten , zijn wij aan het werk gegaan en de bij gevoegde foto`s laten zien dat wij werkelijk het licht in  Warken hebben gebracht.

Wij hopen hier mee veel mensen in de aloude buurtschap Warken een plezier te doen.

De molenaars :

Ruud Duurhoud, Ben ten Barge, Jan Simon, Marcel Pot, Jan Bakker en Aloys Melenhorst.

 

  • Aan de slag met de ster.
  • Er zit licht in.
  • Nu naar buiten voor het bevestigen.
  • Goed vast gemaakt?
  • Nu naar boven, naar de hemel.
  • Zit verankerd en wachten tot het donker wordt.
  • Warken heeft er een ster bij.

Houtworm bestrijding 2013

beschermpak-met-lans-b900

Een medewerker van Conserduc/Renofors in beschermende kleding, bezig met lucht onder hoge druk de molen schoon te blazen.

Het was echt nodig om de houtworm nu uit te roeien.

Bij de inspectie in 2012 – voor het zes-jaarlijkse onderhoudsplan – bleek dat er te veel houtworm in de molen zat. Daar moest nu echt wat aan gedaan worden om grotere of blijvende schade te voorkomen.

Houtworm.

In een molen is altijd wel in bepaalde mate houtworm aanwezig. Het is zaak dat in de gaten te houden. Bij de laatste grote inspectie bleek dat het nu echt te veel was. En zodra er veel houtworm aanwezig is, wordt dat door paring natuurlijk steeds meer. Gelukkig was er nog geen echte schade zoals in 2011 toen de bonte knaagkever een aantal balken definitief had aangetast. Maar het was nu wel de tijd om ook de houtworm in de molen volledig te verdelgen.

Verdelgen.

Voor die verdeling is het professionele bedrijf Conserduc/Renofors ingehuurd <zie hun website>.
De molenaars hebben de molen helemaal “kaal” gemaakt; alle losse onderdelen, platen aan de muren en (meel)zakken, al dan niet met meel, zijn uit de molen verwijderd. Daarna hebben zij de molen bezemschoon opgeleverd. Het verdelgingsbedrijf heeft toen de hele molen met lucht onder hoge druk schoon gespoten, in alle kieren en gaten het maalstof e.d. verwijderd. En dan zie je pas hoeveel stof en vuil zich in die kieren en gaatjes in 135 jaar heeft verzameld ! Daarna is de hele molen gezogen. Op deze manier kon het daarna gespoten verdelgingsmiddel in ieder hoekje, gaatje en kier terechtkomen.

 

Bonkelaar kapot en……

De bonkelaar kapot en de kop van de burgemeester aangevreten.

Voorbeeld-bonkelaar

Om onverklaarbare redenen is de bonkelaar over de koningsspil naar beneden gezakt. Dit leverde de nodige schade op aan de houten tandwielen. Gelukkig is die schade inmiddels gerepareerd en kan de molen weer volop draaien en malen. 

Foto: Het onderste houten tandwiel is een bonkelaar; een zgn. “kroonwiel”, de houten kammen staan als een kroon recht op het wiel.

 

 

Bonkelaar, bovenwiel en koningsspil.tekening-bonkelaar-325xk

De wieken zitten aan de buitenkant van de molen (a) op de bovenas of molenas. Binnenin de molen zit op die as het bovenwiel (b). Dit zit in de draaibare kap, het bovenste deel van de molen. Het bovenwiel staat bijna haaks op de bonkelaar (c) die vastzit op de koningsspil (d). De bonkelaar is een houten tandwiel, bovenin de romp van de molen. De bonkelaar zit dus vast aan de koningsspil die de maalstenen aandrijft. De horizontale draaiende beweging van de wieken en de bovenas wordt door de twee haakse houten tandwielen omgezet in een verticale draaiende beweging die de maalstenen aandrijft.

Over de “kop van de burgemeester”.

kop-burgemeester-325x247kDe burgemeester is de balk direct onder de as van het wiekenkruis, zie de rode pijl op de foto. De balk maakt onderdeel uit van de vloer van de kap. Die kap ligt “los” op de romp van de molen omdat de kap met de wieken in alle windrichtingen moet kunnen draaien. De constructie van de kap (als “los” onderdeel van de molen) moet heel sterk zijn, wil zij alle krachten van de draaiende wieken kunnen verwerken. Wanneer een dragende balk zoals de burgemeester aangetast is, moet dat grondig gerepareerd worden. De kop van de burgemeester is het rode geschilderde deel van de middelste balk die aan de buitenkant zichtbaar is, direct onder het wiekenkruis, zie de rode pijl op de foto.
Burgemeester en wethouders.
In plaats van drie rode koppen, zoals op onze molen, hebben sommige grotere molens aan de voorkant onder het wiekenkruis vijf koppen van even zo veel balken zitten. Dan noemt men de middelste drie ervan de “burgemeester” en de “twee wethouders”. De buitenste twee heten altijd de voeghouten.

Bonte knaagkever

De bonte knaagkever heeft de molen flink aangetast.

bonte-knaagkever-150kIn 2011 bleek de bonte knaagkever een deel van de molen op te vreten. Vooral de kop van de burgemeester was flink aangetast. Drastische maatregelen waren geboden. Als u wilt weten wat de kop van de burgemeester is en waar die zit, <lees dan verder in de derde alinea van volgende pagina>.

 

flitspuit-150kRemedie.

Allereerst moest die knaagkever in de molen uitgeroeid worden. Dat heeft een professioneel verdelgingsbedrijf gedaan. Daarna moesten de aangetaste stukken hout gerepareerd worden, het waren dragende delen. De beste en goedkoopste oplossing bleek niet het vervangen van die aangetaste stukken maar het versterken ervan. Daarvoor is ook een gespecialiseerd bedrijf in de arm genomen. Zij hebben lange gaten door de aangetaste delen geboord en die daarna met een soort kunsthars onder druk weer gevuld. Op die manier zijn de aangetaste delen nu dus gewapend met kunstharsstaven. Dit is vergelijkbaar met het principe van gewapend beton. Deze reparaties zijn aan de buitenzijde van het hout vrijwel niet zichtbaar.

Flinke tegenvaller voor het onderhoudsbudget.

Deze verdelging en reparaties door specialisten hadden ook flinke financiële consequenties. Het hele onderhoudsbudget voor 2012 is in 2011 hiervoor al uitgegeven. We hopen dat de komende jaren geen nieuwe (financiële) tegenvallers opleveren.
Hoe ziet een bonte knaagkever eruit en wat doet zij?
Het schip is ten dode opgeschreven.
In het Duits wordt de bonte knaagkever ook wel “Totenuhr” genoemd. Deze benaming komt uit de scheepvaart ten tijde van de houten schepen. Als men dit diertje in het schip aantrof, was het hout tot in de kern aangetast en het schip reddeloos verloren.

larven-150kLarven.

Als larve heeft de bonte knaagkever een voorkeur voor vochtig eikenhout. Zij wordt ook in andere loofhoutsoorten aangetroffen maar zelden in naaldhout. Heel soms wordt levend eikenhout aangetast. De larve is wit van kleur, heeft een C-vormig gekromd lichaam en is maximaal 11 millimeter lang.

 

 

opgevreten-hout-150kHeimelijke vreet- en voortplantingsgewoonten.

In tegenstelling tot gewone houtworm, die vooral spinthout vreten, eet de knaagkever het kernhout op. Daardoor is vaststelling veel lastiger en de schade altijd meer ingrijpend. In het begin van de lente komen de volwassen kevers uit het hout tevoorschijn. Deze boren zich vanuit de kern een weg naar buiten, zoeken een partner en paren. Wanneer de kern van de balk is aangetast door vochtschimmel – waarbij een holle plek ontstaat in de balk – kunnen de kevers ook binnenin de balk uitvliegen en in de balk blijven om te paren. De vrouwtjes leggen de eitjes op het vochtige hout. De gewone houtwormkever leeft op droog hout. Larven van de knaagkever eten alleen hout dat is aangetast door schimmels die groeien onder vochtige omstandigheden.

aangetast-hout-150kOpsporing.

Als de kever zich naar buiten boort, ontstaan gaatjes. Die uitvlieg gaatjes zijn ongeveer 2 tot 3 millimeter in doorsnede. Onder de gaatjes ligt dan “zaagsel” of “boormeel”, licht van kleur en met een korrelige structuur. Als de paring binnenin het hout plaats vindt, maakt dat de opsporing dus moeilijker omdat er geen uitvliegopeningen zijn.
De bonte knaagkever is meestal een plaag in vochtige gebouwen en de vochtschimmel verergert de aantasting nog meer. Een goede bestrijding bestaat uit het drogen van het hout door optimaal ventileren. Door ontbreken van vochtig beschimmeld hout zal de kever uiteindelijk verdwijnen omdat de larven zich niet kunnen ontwikkelen. In veel oude monumenten zijn dergelijke droge omstandigheden vaak gewoon niet haalbaar. Dan moeten zowel de kever als de schimmel met bestrijdingsmiddelen worden aangepakt.

spookje-150k“Doodskloppertje” en bijgeloof.

Zoals alle klopkevers tikt de bonte knaagkever met het verharde halsschild tegen het hout om de andere sekse te lokken. Vroeger dacht men uit bijgeloof dat dit kloppen een teken was dat hun laatste uur had geslagen, men zou snel sterven. Daarom wordt de bonte knaagkever, maar ook de gewone houtwormkever, ook wel “doodskloppertje” genoemd. De bonte knaagkever heet in het Engels “death watch beetle” en in andere talen “klok des doods”.

Storm en brand in januari 1976

De molen is in 1976 bijna verloren gegaan door brand. In de nacht van twee op drie januari waaide over het hele land een extreme storm. Daardoor brak de molen los van de verankering, ging door de windkracht kruien en liep vervolgens door de vang (de rem) heen. Tot overmaat draaiden de wieken linksom, verkeerd om dus. Hoe extreem de storm was, staat hieronder in de laatste alinea, een uit het Zutphens Dagblad (?) van 5 januari 1976.

Klepperend luik.

Nijendijk sr. werd in zijn slaap gestoord door een klepperend luik en zag toen dat de molen hard en verkeerd om draaide. Iedereen werd wakker gemaakt, de vang verzwaard (de rem aantrekken) om de wieken stil te zetten en de molen uit de wind te kruien en opnieuw te verankeren. Opgelucht werd er adem gehaald maar het gevaar was nog niet geweken.

Toch maar even controleren.

Terug in de keuken werd zoon Herman toch nog even naar boven in de molen gestuurd om te kijken of in de kap alles in orde was. Doordat de molen door de vang (rem) was gelopen, was die hevig gaan schuren met als gevolg flinke wrijving en waren de houten remblokken gaan branden. In eerste instantie werd zelf met emmers geblust, maar de buurt en de brandweer kwamen er later ook nog aan te pas. De brand werd gelukkig in de kiem gesmoord en de molen bleef behouden, met relatief geringe schade.

Het Zutphens Dagblad van maandag 5 januari 1976 over de storm.
omgewaaide-boom-op-auto-1976

Een omgewaaide boom op een auto, die doet het niet meer…..

“ZUTPHEN. (Van een onzer verslaggevers.)
Een rondrit door de omgeving van Zutphen leverde, na de zware storm van vrijdag tot en met zaterdag, het beeld op van omgewaaide bomen, afgerukte takken, ingewaaide ramen geknakte tv-antennes, vernielde daken en mensen die alles in het werk stelden om de schade alvast provisorisch te herstellen. De politie van Zutphen had in de nacht van vrijdag op zaterdag de handen vol aan de vele telefoontjes van verontruste alleenstaanden en de talrijke meldingen van omgewaaide bomen, losgeraakte antennes, kapotte daken en ruiten en weggewaaide schuttingen. Aan de Zutphense Martinetsingel moesten twee bomen het ontgelden. Een pui van een loods aan de Zweedsestraat … … De verkeerslichten langs de Den Elterweg zijn tijdelijk buiten werking geweest, doordat de wind de masten had verdraaid. Dat was het geval zowel bij de kruising met de Kleine Omlegging, als die met de Draaiomsdreef en de Bronsbergenweg. Talloos waren de meldingen van door de storm ingedrukte ramen, omgewaaide lantaarnpalen, beschadigde daken en ingestorte schuttingen. Ook een politieauto werd beschadigd toen die werd geraakt door een dakpan van het politiebureau. Voor zover bekend kwamen er in Zutphen geen persoonlijke ongelukken voor. ……
Warnsveld.
De brandweer van Warnsveld begon in de nacht van vrijdag op zaterdag al om drie uur met het omzagen van omver gewaaide bomen. Omstreeks vier uur diezelfde nacht werd de brandweer geroepen naar de molen van Nijendijk aan de Lage Lochemseweg in Warken. De molen was op drift geraakt waardoor het mechanisme roodgloeiend was komen te staan. De familie Nijendijk slaagde er zelf in een begin van brand in de molen te blussen.
Een aantal huizen in Vorden heeft dit weekeinde zonder stroom gezeten als gevolg van de storm. …… “